Bijbelse Vrouw: ADHD en discipline: waarom beginnen soms zo moeilijk is (2)

"Stille tijd houden is een kwestie van oefenen. Een vast besluit nemen en beginnen,” las ik in een artikel over stille tijd."

Ik snap die zin. Een christenleven groeit niet vanzelf. Bidden, Bijbellezen, luisteren, volhouden... vraagt om oefening. Maar bij ADHD gaat dat wringen. Een vast besluit nemen is één ding. Beginnen is wat anders.

Vrouw denkt na boven een notitieboekje. Beeld bij een blog over ADHD, motivatie, discipline en beginnen met stille tijd.

“Je moet gewoon meer discipline hebben” klinkt misschien logisch, maar kan technisch nogal plat zijn. Alsof je tegen een auto met startproblemen zegt: “Rijd nou gewoon beter.” Discipline vraagt precies om wat bij ADHD vaak h-a-p-e-r-t: starten, aandacht vasthouden, schakelen, terugkeren en afmaken.

Daarom kijk ik in deze blog onder de motorkap van ADHD om te begrijpen waarom de motor zo vaak niet aanslaat.

Dopamine: het vonkje om te beginnen

Bij ADHD spelen verschillende hersenprocessen mee. Twee stofjes die vaak genoemd worden zijn dopamine en noradrenaline. Dopamine heeft onder andere te maken met motivatie, beloning en op gang komen. Je kunt het zo zeggen: dopamine helpt je brein om te voelen dat iets de moeite waard is om nú te doen. Niet na nog één kop koffie maar echt nu!

In het beeld van de auto is dopamine het vonkje waardoor de motor aanslaat. Zonder dat vonkje kun je wel weten waar je heen wilt, maar kom je niet zomaar in beweging. Iets kan heel belangrijk voelen bij ADHD... en toch geeft je brein niet genoeg startsignaal om het te gaan doen.

Een kruisje als symbool van geloof. Beeld bij een blog over ADHD en waarom stille tijd soms een open taak voelt.

Stille tijd is een open taak

Bij stille tijd kan dat lastig zijn. Niet omdat ik Gods Woord onbelangrijk vnd, maar omdat stille tijd voor je brein vaak een open taak is. Waar begin je? Wanneer is het genoeg? Lees je één vers of een hoofdstuk? Bid je kort of lang? Schrijf je iets op? En wat doe je als je afdwaalt?

Zo’n open taak kost veel. Er is geen duidelijke startknop, geen deadline, geen directe reactie, geen zichtbaar resultaat.

Noradrenaline: blijven rijden

Starten? Dat is eigenlijk nog maar één kant van het verhaal. Blijven rijden is er ook nog. Noradrenaline speelt een rol bij alertheid en aandacht vasthouden. Simpel gezegd: het helpt je brein om wakker, gericht en beschikbaar te blijven voor wat je aan het doen bent.

Bij ADHD werkt ook dat systeem vaak minder stabiel. Je kunt dus soms wél beginnen, maar daarna afwalen of ineens iets anders doen.

Open laptop op een bureau. Illustratie bij ADHD, afdwalen en moeite met aandacht vasthouden tijdens stille tijd.

Executieve functies: overzicht houden

Dan zijn er nog executieve functies. CHADD beschrijft die als hersenfuncties die helpen om te activeren, ordenen en bijsturen. Bij stille tijd gaat het dan vooral om overzicht: wat lees ik, hoe lang, wat laat ik liggen, wanneer stop ik, wat doe ik als ik afdwaal? [1]

Voor iemand met ADHD kan juist dat ordenen veel energie vragen. Dan is stille tijd niet moeilijk omdat Gods Woord minder belangrijk is, maar omdat de vorm te veel open eindjes heeft.

Wat William Dodson ontdekte

Waar ik bij uitkwam, was het kader dat ADDitude geeft over het interest-based nervous system. Het komt bij ADHD-psychiater William Dodson vandaan. Het is geen officiële diagnose-definitie van ADHD, maar veel mensen met ADHD herkennen zich erin. Het helpt om te begrijpen waarom 4 dingen (interesse, nieuwheid, uitdaging en urgentie) meer invloed hebben op aandacht en motivatie dan het simpele besef dat iets belangrijk is. [2]