Als je niet zo'n sterke moeder bent

Er was een christelijke moeder. Ze had twee kinderen, van wie ze zielsveel hield. Maar het ging niet goed met haar. Ze was vaak verdrietig, zat slecht in haar vel en de dagelijkse zorg voor haar gezin kostte haar veel energie. 

De dokter had gezegd dat ze het rustiger aan moest doen.

Een groot gezin, zoals sommige andere gezinnen in haar kerk? Ze moest er niet aan denken. En daar voelde ze zich schuldig over. Want kinderen zijn toch een zegen van God? Mocht ze eigenlijk wel zeggen dat ze er niet meer aankon? En dat ze daarom geen kinderen meer wilde?

Ze besloot erover te praten met een ouderling. Het gesprek verliep anders dan ze had gehoopt. Ze kreeg te horen dat een christelijk echtpaar in principe altijd open moet staan voor het ontvangen van kinderen. Dat het moederschap zwaar is geworden door de zondeval. En dat ze niet te ver vooruit moest kijken. Ze hoefde immers nog niet na te denken over een groot gezin? Eerst maar eens een vierde kind.

Bovendien moest ze leren haar gezin aan God toe te vertrouwen.

Toen ze thuiskwam, voelde ze zich zo verward. Had ze dus verkeerde gedachten over kinderen krijgen? Vertrouwde ze onvoldoende op God? Ze had een gesprekje gepland omdat ze het zo moeilijk had. Nu had ze er een zorg bij.

Later besloot ze samen met haar man de Bijbel open te slaan en alle teksten die de ouderling genoemd had in hun verband te lezen. Wat stond er nu eigenlijk echt?

Een erfdeel. Wat betekent dat eigenlijk?

Ze begonnen bij Psalm 127. Kinderen zijn een erfdeel van de HEERE, had de ouderling gezegd. Dat stond er inderdaad.

Peter zocht het Hebreeuwse woord op. Nachalah. Een erfdeel, een toegewezen bezit. Hetzelfde woord dat zo vaak wordt gebruikt voor het land dat Israël van God ontvangt.

Maar wat bedoelde de dichter ermee?

Ze lazen de hele psalm. Die begint helemaal niet met kinderen! Eerst gaat het over een huis dat tevergeefs gebouwd wordt als de HEERE het niet bouwt. Over een wachter die voor niets wakker blijft als God de stad niet bewaart. Zelfs over slapen gaat het. God geeft het Zijn beminde in de slaap.

En dan pas komen de kinderen.

De dichter noemt hen een erfdeel, een beloning. Hij vergelijkt zonen met pijlen in de hand van een held. Een gevulde pijlkoker was in het Israël van toen iets om blij mee te zijn!

Maar Anna struikelde over iets. Of eigenlijk over iets wat er níét stond. Waar stond dat zij verplicht was opnieuw zwanger te worden? Waar stond dat twee kinderen niet genoeg konden zijn voor een vrouw als zij?

Nergens.

Psalm 127 bezingt de zegen van kinderen. Maar van een verplichting om het gezin steeds verder uit te breiden, lazen ze niets.

Wees vruchtbaar! Maar hoelang dan?

En Genesis 1:28? Daar konden ze natuurlijk niet omheen.

Ze lazen het hele gedeelte. God zegent de eerste mensen en draagt hun op vruchtbaar te zijn, talrijk te worden en de aarde te vervullen.

Een echte opdracht. Maar aan wie precies? En hoe ver strekt die opdracht zich uit?

Betekent het dat ieder echtpaar, zolang het biologisch mogelijk is, open moet blijven staan voor nóg een kind? Dat vruchtbaar zijn betekent: meer, meer en nog eens meer?

En die zondeval dan?

Hup, ook Genesis 3 kwam op tafel.

God zei tegen Eva dat haar moeite tijdens de zwangerschap vermeerderd zou worden en dat zij met pijn kinderen zou baren.

Maar dat is toch geen opdracht om het jezelf zo zwaar mogelijk te maken? En wanneer je lichaam en geest aangeven: ho, stop! Moet je dan maar doorgaan?

Waarom zou een moeder geen rekening mogen houden met haar lichamelijke of psychische gezondheid?

En waren die twee kindjes die er al waren niet óók aan hun zorg toevertrouwd? Ze praatten er een flinke poos over 

De Herder en de zogenden

Ze besloten biddend hun eigen weg te gaan. Ze zouden zich niet laten leiden door de gezinsgrootte van anderen, maar samen verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen gezin.

Toch bleef er iets knagen bij Anna. Zo'n naar gevoel van binnen... dat ze tekort­schoot als ze niet kon wat andere moeders wel konden. Waarom hadden die zoveel meer energie? Waarom leek het bij hen allemaal gemakkelijker te gaan?

De volgende dag las ze een stukje uit Jesaja 40. Het was gewoon aan de beurt.

‘Als een herder zal Hij Zijn kudde weiden: Hij zal de lammetjes in Zijn armen bijeenbrengen en in Zijn schoot dragen; de zogenden zal Hij zachtjes leiden.’ (Jesaja 40:11)

De zogenden. 

Ze zocht op wat dat betekende. Schapen die hun jongen voeden. Een herder kon met zijn kudde flink doorlopen, maar niet ieder dier hield dat tempo vol. Een schaap met jonge lammeren had extra zorg nodig en zo'n dier moest je niet opjagen.

En juist dát beeld gebruikt Jesaja om de HEERE te beschrijven. Het hoofdstuk gaat over de troost voor Israël, ontdekte ze. God vergeet Zijn volk niet. Dezelfde God Die de wateren met Zijn hand afmeet en de sterren bij hun naam roept, zorgt als een herder voor Zijn schapen.

Zo'n machtige HEER, en tegelijk zo lief en zorgzaam voor het kwetsbare. 

Anna las het vers opnieuw. De zogenden zal Hij zachtjes leiden.

„Weet je wat ik zo mooi vind?” zei ze later die dag tegen Peter. „De herder verwacht helemaal niet dat alle schapen even hard kunnen lopen.”

Anna dacht aan de andere moeders in de kerk. Aan de grote gezinnen. Aan vrouwen die zoveel leken aan te kunnen. „Ik ben gewoon niet zo sterk als zij,” zei ze.

„Nee,” antwoordde Peter. „Maar je hoeft ook niet te zijn zoals zij.”

Anna dacht nog eens naar Jesaja 40. De zogenden zal Hij zachtjes leiden.

„Zachtjes,” zei ze en ze glimlachte naar Peter.

„Dat had ik eigenlijk van die ouderling willen horen. Maar nu zei God het Zelf tegen me.”

Is Spreuken 14:1 een moederschapstekst?

 Ik dacht altijd dat Spreuken 14:1 een typische moederschapstekst was.

“Wijze vrouwen bouwen hun huis op, maar een die zeer dwaas is, breekt het met haar handen af.”
Spreuken 14:1

Dus: een wijze vrouw bouwt aan haar gezin, zorgt goed voor haar man en kinderen en maakt van haar huis een veilige plek. 

😎 Blijkt het helemaal geen moederschapstekst te zijn. 

Tenminste: niet in de eerste plaats. 

Er staat inderdaad wel vrouw. Maar er staat niet moeders. Ook niet getrouwde vrouwen. En “haar huis” hoeft in de Bijbel ook niet alleen haar man, kinderen en vier muren te betekenen. Kijk bijvoorbeeld eens naar Ruth 4:11. Daar zeggen de oudsten over Rachel en Lea: “die beiden het huis van Israël gebouwd hebben.”

Dat betekent natuurlijk niet dat Rachel en Lea samen een huis hebben staan metselen. Ze bouwden aan Israël. Aan familie, nageslacht en toekomst. Aan iets wat veel groter was dan hun eigen huishouden. Maar er is nog iets. En dat vond ik eigenlijk het leukst om te ontdekken.

Wijsheid is een vrouw

In Spreuken wordt Wijsheid zelf voorgesteld als een vrouw. Ze roept op straat: “De opperste Wijsheid roept luid op straat.” (Spreuken 1:20) In Spreuken 8 krijgt ze opnieuw uitgebreid het woord en roept ze mensen op om naar haar te luisteren.

In Spreuken 9 staat: “De opperste Wijsheid heeft Haar huis gebouwd.” (Spreuken 9:1) Heeej, dacht ik… daar hebben we weer een vrouw die een huis bouwt. Even verderop verschijnt haar tegenbeeld: “Vrouwe Dwaasheid is onrustig.” (Spreuken 9:13)

Door Spreuken heen worden Wijsheid en Dwaasheid dus als twee vrouwen tegenover elkaar gezet. De een bouwt op, de ander breekt af. Nu ik dit zie voelt Spreuken 14:1 voor mij veel minder als een losse moederschapstekst. Het lijkt meer aan te sluiten bij een groter thema dat door het hele boek heen loopt: Wijsheid bouwt. Dwaasheid breekt af.

Leren bouwen in plaats van afbreken

Dat betekent natuurlijk niet dat iedere wijze vrouw die we in Spreuken tegenkomen ineens “Vrouwe Wijsheid” zelf is. Ik zie het meer zo: Wijsheid wordt in het boek als vrouw voorgesteld, en mensen die naar die wijsheid luisteren, gaan zelf ook wijs leven. Ze leren bouwen in plaats van afbreken.

Hoe ziet die wijsheid er dan uit?

Aan het einde van het boek kom ik alweer een vrouw tegen. Dit keer wel heel concreet een vrouw met een man en een gezin. En wat staat er over haar? “Haar mond opent zij met wijsheid, en de Torah van chesed is op haar tong.” Spreuken 31:26

torah = onderricht, onderwijs, aanwijzing, instructie — niet alleen “wet”.
chesed = liefdevolle trouw, goedertierenheid, genadevolle goedheid, loyale liefde.

“Zij doet haar mond open met wijsheid,” betekent dat niet alleen dat deze vrouw verstandige dingen zegt. Haar woorden komen voort uit inzicht en onderscheidingsvermogen. Ze weet wat ze zegt, wanneer ze spreekt en hoe ze iets onder woorden brengt.

Best hooggegrepen. Ik linkte het aan de brief van Jakobus. Dat hij zegt: “Wie is wijs en verstandig onder u? Laat hij uit zijn goede levenswandel zijn werken laten zien.” Jakobus 3:13 

Dus toch voor moeders?

Natuurlijk kun je Spreuken 14:1 op moederschap toepassen. Een moeder kan met haar woorden en keuzes bouwen aan haar gezin. Of afbreken. Maar een vader trouwens ook. Iemand zonder partner of kinderen ook. Een gemeentelid ook. 

De tegenstelling die "Spreuken" in zijn geheel maakt is gewoon veel groter. Wijsheid tegenover Dwaasheid.

En als ik dan naar mezelf kijk?

Dan zie ik ups en downs. Momenten waarop ik denk: ja, dit was wijs en goed. Maar ook momenten waarop ik achteraf denk: ik had het zo anders moeten doen. En soms weet ik het gewoon niet. Wat bouwt op? Wat breekt af? Welke keuze is nu goed?

Is dat erg?

Ik denk het niet. Het is echt niet hopeloos. 

Als ik die wijsheid niet heb, hoef ik geen “wijze vrouw” te spelen maar ermee naar God gaan. “En als iemand van u in wijsheid tekortschiet, laat hij die dan vragen aan God.” Jakobus 1:5 ... en Die, zegt Jakobus erbij, overvloedig geeft en geen verwijten maakt.

💞 Heer, geef mij wijsheid om te bouwen en niet af te breken.

__

P.S. Ik bedoel niet dat je Spreuken 14:1 níét op huwelijk, gezin of moederschap mag toepassen. 😄 Ook binnen de Joodse uitleg wordt deze tekst namelijk verschillend gelezen.

Rashi (1040–1105), een van de bekendste Joodse Bijbeluitleggers, las hem ook een soort van letterlijk. Hij dacht bij de wijze vrouw aan de vrouw van On ben Pelet, die haar man ervan weerhield met Korach mee te gaan, en bij de dwaze vrouw aan Korachs vrouw, die haar man juist verder de verkeerde kant op duwde. Bij hem gaat het dus duidelijk ook over wat een vrouw binnen haar huwelijk kan opbouwen of afbreken.

Malbim (1809–1879), een invloedrijke Joodse Bijbeluitlegger, legt een andere nadruk. Hij schreef: “The author depicts Chachmah (wisdom) and folly as two women.” Hij ziet dus net als ik achter het vers de grotere tegenstelling tussen Wijsheid en Dwaasheid die door Spreuken heen loopt. De “wijze vrouwen” verbindt hij met mensen die wijsheid ontvangen en de vreze van de HEERE verstaan. 

Ik vind dat verschil juist mooi. Je kúnt Spreuken 14:1 heel concreet toepassen op een vrouw, haar huwelijk en haar gezin. Maar je hoeft de tekst daar niet toe te beperken.

ADHD, geloof en hyperfocus: als stoppen niet meer lukt

De zomer loopt nou echt ten einde en dit is voorlopig mijn laatste bericht over ADHD. 😊

In mijn vorige blog schreef ik over hoe moeilijk het met ADHD soms is om ergens aan te beginnen. Maar er is ook een andere kant: soms kun je juist niet meer stoppen.

Hyperfocus.

Wat is hyperfocus eigenlijk?

Hyperfocus is intens opgaan in iets dat je aandacht vastgrijpt. Zodra dat gebeurt, merk je minder van wat er om je heen gebeurt, verlies je het besef van tijd en wordt overschakelen naar iets anders steeds moeilijker.

En daar zijn die vier weer

In mijn vorige blog noemde ik 4 dingen waarop een ADHD-brein sterk kan reageren: nieuwheid, interesse, uitdaging en urgentie.

En bij sommige gelovigen kan Bijbelstudie ze zomaar alle vier aantikken.

Je ontdekt iets wat je nog nooit zag: nieuwheid. Een tekst raakt precies een onderwerp waar je mee bezig bent: interesse. Twee gedeelten lijken niet bij elkaar te passen en dat wil je oplossen: uitdaging. En als je er morgen iets mee wilt doen, komt urgentie er ook nog bij. Als die dingen samenkomen, kun je urenlang geconcentreerd zijn. 

Dat kan heerlijk zijn bij Bijbelstudie. Tot je merkt dat je al uren zit, moe bent en eigenlijk allang had willen stoppen. Of tot je geïrriteerd raakt omdat je moet koken, of omdat je man langsloopt en iets vraagt.

Hoe kom je dan uit zo'n hyperfocus bij Bijbelstudie? Ik vond voor mezelf een paar dingen die helpen.

4 tips om op tijd uit je hyperfocus te komen

1. Kies één ding om uit te zoeken. Bepaal voor je begint wat je vandaag wilt weten. Kom je onderweg andere interessante dingen tegen? Laat ze voor wat ze zijn. Je hoeft niet ieder zijpaadje in.
2. Bewaar iets leuks voor morgen. Ga niet door totdat je alles hebt uitgezocht. Stop terwijl er nog iets ligt waar je nieuwsgierig naar bent of zin in hebt. Dan ligt er morgen al iets leuks op je te wachten en is de drempel om weer te beginnen een stukje lager.
3. Let op je eerste ‘nog even’. Nog even deze tekst. Nog even dat woord opzoeken. Nog even één artikel. Dat is vaak het moment waarop je eigenlijk zou stoppen als je niet in een hyperfocus zat. Probeer juist dát moment te herkennen, in plaats van drie uur later.
4. Begin er gewoon niet aan. Weet je dat iets je gemakkelijk in hyperfocus trekt? Begin er dan niet aan als je maar twintig minuten hebt. Bewaar zo’n diepe Bijbelstudie voor een moment waarop er wél ruimte voor is.

En als je bij Bijbelstudie helemaal geen hyperfocus krijgt?

Ik heb deze blog toegespitst op Bijbelstudie, omdat ik daar zelf gemakkelijk helemaal in opga. Maar dat geldt natuurlijk niet voor iedereen met ADHD. Misschien krijg jij juist met moeite je aandacht bij het Bijbellezen en ontstaat hyperfocus bij heel andere dingen. Gebruik deze tips dan gewoon op de gebieden waar jij wél ergens zo in opgaat dat je moeilijk kunt stoppen.

___

Bronnen en verder lezen

ADDitude – Hyperfocus versus flow en hoe je weer overschakelt

ADDitude – Artikelen over hyperfocus bij ADHD

Onderzoek: Living “in the zone”: hyperfocus in adult ADHD

Onderzoek: Testing the relation between ADHD and hyperfocus experiences

PS Hyperfocus wordt vaak in verband gebracht met ADHD, maar is geen afzonderlijk diagnostisch criterium en komt ook voor bij mensen zonder ADHD. Onderzoek naar hyperfocus is nog beperkt en de precieze mechanismen zijn niet duidelijk. Nieuwheid, interesse, uitdaging en urgentie gebruik ik in deze blog als praktisch kader, niet als vier wetenschappelijk vastgestelde oorzaken van hyperfocus.

Wil je de andere berichten ook lezen? Je vindt ze allemaal terug via de tag ADHD bij Labels in de zijbalk.

ADHD en Bijbellezen: zo houd je het beter vol (4)

In één van mijn vorige blogs* schreef ik over stille tijd en waarom beginnen bij ADHD soms zo moeilijk is. Aan het eind noemde ik 4 dingen waarop een ADHD-brein sterk reageert.

Vandaag pas ik die 4 toe op één onderdeel van mijn stille tijd: Bijbellezen. Niet alleen op de vraag hoe ik begin, maar vooral op de vraag: hoe houd ik het vol op een manier die bij mijn brein past?

Dit is leuk om te onthouden:

Interesse trekt je aandacht.
Nieuwheid geeft je brein weer een vonkje.
Uitdaging roept het gevoel op: dit kan ik toch ook wel?
Urgentie maakt iets belangrijk voor nu, voor vandaag.

Zie deze vier punten dus niet als regeltjes, maar als dingen om uit te proberen.

1. Interesse

Bij interesse gaat het niet alleen over iets wat je leuk vindt. Het kan ook iets zijn wat je bezighoudt, raakt, irriteert of nieuwsgierig maakt. Misschien blijf je al dagenlang denken aan een tekst die je niet begrijpt. Misschien speelt er iets in je leven waardoor een bepaald Bijbelboek opeens dichtbij komt. Of je leest iets waarvan je denkt: Hè? Waarom staat dit er zo?

Voor een ADHD-brein kan zo’n echte belangstelling veel meer aantrekkingskracht hebben dan: Vandaag moet ik hoofdstuk drie lezen, omdat gisteren hoofdstuk twee aan de beurt was.

Gebruik die interesse. Lees verder, bekijk de context en zoek uit wat er werkelijk staat. Dat is iets anders dan alleen teksten uitkiezen die je prettig vindt. Je gebruikt je nieuwsgierigheid als ingang om beter te luisteren.

2. Nieuwheid

Een bepaalde manier van Bijbellezen kan lang goed gaan. Maar op een dag is het vonkje dat de motor aanzet toch echt verdwenen. Beginnen kost dan weer steeds meer moeite. Kies op dat moment bewust voor afwisseling. Niet met de gedachte: Zie je wel, alweer mislukt. Maar omdat je weet dat een andere aanpak je aandacht opnieuw wakker kan maken.

Ik koos er bijvoorbeeld een tijdlang voor om de Psalmen te lezen. Van nummertje 1 tot 150. Dat bleef maandenlang mijn vaste lijn. Maar de vorm veranderde ik. Soms las ik een week ’s morgens. Een andere periode deed ik het ’s avonds. Ik koos bij verschillende psalmen voor de uitleg van David Guzik via mijn koptelefoon. Dat wisselde ik af met woordstudie en zelf lezen.

Wacht niet totdat je stille tijd helemaal is vastgelopen. Bouw de afwisseling bewust in. Plan per week wat voor vorm je wil.

Voor iemand met ADHD kan afwisseling serieus helpen om het Bijbellezen vol te houden. Daarom koop ik Bijbelstudieboekjes op Vinted, die ik naast het Bijbellezen gebruik. Het ene boekje is verfrissend anders dan het andere. Het helpt me. 

Voor creatievelingen: Soms zit nieuwheid echt in iets heel kleins: een andere pen, nieuwe stickertjes of een ander aantekenschrift. Klinkt simpel, maar voor een ADHD-brein kan juist zoiets verrassend goed werken. Dan krijg je weer zin

3. Uitdaging

Uitdaging is iets anders dan interesse.

Bij interesse denk je: Hier wil ik meer van weten.
Bij uitdaging denk je: Dit vind ik lastig, maar ik ga de uitdaging aan om deze harde noot te kraken.

Misschien sla je een bepaald Bijbelboek meestal over omdat je het ingewikkeld vindt. Misschien raak je de draad kwijt in een brief van Paulus. Of er is een gedeelte waarvan je al jaren denkt: Hier begrijp ik eigenlijk niks van. 

Zo’n hobbel kan sommige ADHD-breinen juist wakker maken. Er valt iets uit te zoeken, een puzzel te leggen. Kies een uitdaging die je net genoeg prikkelt, maar je niet overspoelt.

4. Urgentie

Urgentie maakt iets belangrijk voor nú. Een deadline of duidelijke eindstreep kan een ADHD-brein ineens in beweging brengen.

Ik ken ADHD’ers die daarom graag een leesplan in YouVersion volgen. Dag 1, dag 2, dag 3: iedere dag staat er iets klaar en je ziet precies hoe ver je bent. Die duidelijke lijn, plus het bliepje als herinnering op een vast tijdstip, kan een fijne stok achter de deur zijn.

Bij mij werkt dat minder goed. Wanneer ik een dag mis, voelt het al snel alsof ik achterloop. Voor ik het weet ga ik het leesplan juist ontwijken. 

Kijk wat urgentie bij jou doet. Geeft een Bijbelleesplan je het zetje dat je nodig hebt? Gebruik het dan vooral. Maar voel je je er op den duur door alsof je faalt? Dan werkt deze prikkel voor jou misschien minder goed.

Zoek wat bij jouw ADHD-brein past

Er bestaat niet één goede manier van Bijbellezen voor mensen met ADHD.

Test of deze dingen je helpen. En wie weet helpt het ook mensen die door de vele prikkels niet aan Bijbellezen toekomen. Ik vind het leuk om te horen wat voor jou werkt.

Nog een keer mijn korte samenvatting:

1. Interesse helpt je aansluiten bij wat je aandacht trekt.

2. Nieuwheid brengt afwisseling wanneer het vonkje verdwijnt.

3. Uitdaging kan je helpen een moeilijke hobbel aan te gaan.

4. Urgentie kan een stok achter de deur geven.

Ik hoop dat deze blog je genoeg prikkelt om te onderzoeken wat bij jouw brein past.

___

Bronnen en achtergrond

De vier woorden interesse, nieuwheid, uitdaging en urgentie komen uit een praktisch model over ADHD en motivatie, dat vooral bekend is geworden door psychiater William Dodson. Het is geen officiële wetenschappelijke indeling (!!!), maar een manier om te beschrijven welke prikkels een ADHD-brein soms helpen om in beweging te komen.

De onderstaande Engelstalige links zijn bedoeld als naslagwerk voor wie hier meer over wil lezen.

Meer lezen:

• William Dodson over het interest-based nervous system
• CHADD over ADHD, motivatie en doelen
• Onderzoek naar motivatie, beloning en executieve functies bij ADHD
• Onderzoek naar beloning en cognitief functioneren bij volwassenen met ADHD

😊 De toepassing op Bijbellezen in deze blog is mijn eigen vertaling naar de praktijk.

___

* ADHD en discipline: waarom beginnen soms zo moeilijk is (2)

Fotocredits: alle foto's afkomstig van Pixabay. De eerste twee foto’s zijn met AI aangepast wat betreft het boek en de kleur van bloesje.