ADHD, discipline en de kracht die in ons werkt

Ik lees graag stukjes van Susannah Spurgeon. Vaak denk ik: oh mooi! En vervolgens doe ik er niks mee. Vanmorgen ging het anders.

Ik koos ervoor om een stukje over te schrijven in mijn dagboek. Vakantie... dus toch ruim de tijd. Ik zat buiten met mijn winterjas aan in een tuinstoel, en om me heen vielen grote oranje eikenbladeren zachtjes naar beneden. De zon scheen erop. Zo mooi....

Terug naar Susannah. Ze schrijft dat de mist van aardse zorgen en zelfs de rook van het offeraltaar van haar dienstbaarheid... haar zicht op Christus had verduisterd.

OK, moeilijk dingen kunnen maken dat God niet meer ervaart. Maar je kunt dus ook zo druk zijn met goeie dingen... dat je de Heer Zelf uit het oog verliest.Ik herken allebei. Ook dat je soms bijna niet aan rustig bidden toe komt. 

Als de Geest van God in je woont is wandelen door de Geest echt mogelijk

Susannah schrijft niet niet alleen over het negatieve ze zegt ook dit: dat als de Geest van God in je woont, wandelen door de Geest niet niet alleen een opdracht is, maar ook echt mogelijk. Hoe? Niet omdat wij ineens zo sterk zijn. Susannah wijst op de kracht van God en daarbij haalt ze woorden uit Efeze 1:19 aan:

'En welke de uitnemende grootheid Zijner kracht zij aan ons, die geloven, naar de werking der sterkte Zijner macht.'

Wat is die kracht dan? Hoe groot is die kracht? En wat betekent dat opvallende woord 'uitnemende' eigenlijk? Ik zocht het op

1. Wat is die kracht?

In het Grieks gebruikt Paulus 4 woorden die met kracht te maken hebben:

• Kracht (dynamis): het vermogen om iets tot stand te brengen.

• Werking (energeia): kracht die echt aan het werk is.

• Macht (kratos): macht die zich laat gelden.

• Sterkte (ischys): kracht, vermogen.

Er staat bij dat die kracht er is aan ons die geloven. Dus niet alleen: God is ergens heel ver weg ontzettend machtig. Hij betrekt die kracht rechtstreeks op gelovigen.

2. Hoe groot is die kracht?

Lees 1 vers verder. In vers 20 schrijft Paulus dat God deze kracht gewerkt heeft in Christus, toen Hij Hem uit de doden opwekte en aan Zijn rechterhand zette.

En dan gaat Paulus nog verder. Christus is gezet boven alle overheid, macht, kracht en heerschappij. Niet alleen in deze wereld, maar ook in de toekomstige. Dát is dus de kracht waarover Paulus spreekt. En hij bidt dat gelovigen zullen gaan zien hoe groot die kracht is. Dat zal hen moed geven

3. Wat betekent 'uitnemende' (hyperballon)?

Gek woord in het Grieks: hyperballon. Dat woord wordt in de Statenvertaling vertaald met 'uitnemende'. Het komt van een werkwoord dat letterlijk iets kan betekenen als: over iets heen werpen. Het gaat alles te boven.

Paulus schrijft over die alles overtreffende grootheid van Gods kracht en daar is hij is er zo vol over... het is het niet genoeg om alleen te zeggen dat Gods kracht groot is. Nee die kracht is alles overtreffend groot.

Hij Die in u is

Ik legde gelijk een linkje naar de Bijbelstudie in mijn huisgroep van vorige week: 1 Johannes 4:4: 'Want Hij Die in u is, is groter dan hij die in de wereld is.' Johannes schrijft daar over het onderscheiden van misleidende geesten. Andere context maar ik toch dacht ik er aan toen ik Efeze 1:19 las.

👉 Hij Die in u is, is groter.

En ook aan Galaten 5:25:

'Als wij door de Geest leven, laten wij dan ook door de Geest wandelen.'

ADHD en discipline geen dikke vriendjes, maar Gods kracht...

Wat ik hieraan heb in mijn gewone christelijke leven? Nou, ik denk regelmatig dat ik meer discipline moet hebben, harder m'n best doen om echt echt echt dicht bij God te leven. Maarja... discipline en ADHD worden nooit dikke vriendjes. 

Daarom vind ik het al mooi dat Paulus daarom in Efeze 1 niet bidt of die gelovigen gedisciplineerder mogen worden. Hij bidt dat de ogen van hun hart verlicht worden, zodat ze zullen weten hoe overweldigend groot Gods kracht is die in ons werkt.

Daar bid ik dus ook voor. 

Susannah Spurgeon eindigt haar stukje met een gebed dat ik mooi vind:

'Lieve Jezus, strek Uw hand uit en neem Uw arme, domme, fladderende duif in de ark van Uw liefde!'

Die fladderende duif 😢
Arme ik

Maar achter dat kleine, fladderende leven staat een ongelooflijk grote God met een prachtige werkelijkheid: 'De uitnemende grootheid Zijner kracht ... aan ons, die geloven.'

Oké, dit was mijn kleine ADHD-Bijbelstudie 📖🌀

__

PS. Helaas geen mok met een duif... anders had ik die gekozen voor de foto.

Leestip: Mijn andere posts met citaten van Susannah Spurgeon. Plus DEZE

Als je niet zo'n sterke moeder bent

Er was een christelijke moeder. Ze had twee kinderen, van wie ze zielsveel hield. Maar het ging niet goed met haar. Ze was vaak verdrietig, zat slecht in haar vel en de dagelijkse zorg voor haar gezin kostte haar veel energie. 

De dokter had gezegd dat ze het rustiger aan moest doen.

Een groot gezin, zoals sommige andere gezinnen in haar kerk? Ze moest er niet aan denken. En daar voelde ze zich schuldig over. Want kinderen zijn toch een zegen van God? Mocht ze eigenlijk wel zeggen dat ze er niet meer aankon? En dat ze daarom geen kinderen meer wilde?

Ze besloot erover te praten met een ouderling. Het gesprek verliep anders dan ze had gehoopt. Ze kreeg te horen dat een christelijk echtpaar in principe altijd open moet staan voor het ontvangen van kinderen. Dat het moederschap zwaar is geworden door de zondeval. En dat ze niet te ver vooruit moest kijken. Ze hoefde immers nog niet na te denken over een groot gezin? Eerst maar eens een vierde kind.

Bovendien moest ze leren haar gezin aan God toe te vertrouwen.

Toen ze thuiskwam, voelde ze zich zo verward. Had ze dus verkeerde gedachten over kinderen krijgen? Vertrouwde ze onvoldoende op God? Ze had een gesprekje gepland omdat ze het zo moeilijk had. Nu had ze er een zorg bij.

Later besloot ze samen met haar man de Bijbel open te slaan en alle teksten die de ouderling genoemd had in hun verband te lezen. Wat stond er nu eigenlijk echt?

Een erfdeel. Wat betekent dat eigenlijk?

Ze begonnen bij Psalm 127. Kinderen zijn een erfdeel van de HEERE, had de ouderling gezegd. Dat stond er inderdaad.

Peter zocht het Hebreeuwse woord op. Nachalah. Een erfdeel, een toegewezen bezit. Hetzelfde woord dat zo vaak wordt gebruikt voor het land dat Israël van God ontvangt.

Maar wat bedoelde de dichter ermee?

Ze lazen de hele psalm. Die begint helemaal niet met kinderen! Eerst gaat het over een huis dat tevergeefs gebouwd wordt als de HEERE het niet bouwt. Over een wachter die voor niets wakker blijft als God de stad niet bewaart. Zelfs over slapen gaat het. God geeft het Zijn beminde in de slaap.

En dan pas komen de kinderen.

De dichter noemt hen een erfdeel, een beloning. Hij vergelijkt zonen met pijlen in de hand van een held. Een gevulde pijlkoker was in het Israël van toen iets om blij mee te zijn!

Maar Anna struikelde over iets. Of eigenlijk over iets wat er níét stond. Waar stond dat zij verplicht was opnieuw zwanger te worden? Waar stond dat twee kinderen niet genoeg konden zijn voor een vrouw als zij?

Nergens.

Psalm 127 bezingt de zegen van kinderen. Maar van een verplichting om het gezin steeds verder uit te breiden, lazen ze niets.

Wees vruchtbaar! Maar hoelang dan?

En Genesis 1:28? Daar konden ze natuurlijk niet omheen.

Ze lazen het hele gedeelte. God zegent de eerste mensen en draagt hun op vruchtbaar te zijn, talrijk te worden en de aarde te vervullen.

Een echte opdracht. Maar aan wie precies? En hoe ver strekt die opdracht zich uit?

Betekent het dat ieder echtpaar, zolang het biologisch mogelijk is, open moet blijven staan voor nóg een kind? Dat vruchtbaar zijn betekent: meer, meer en nog eens meer?

En die zondeval dan?

Hup, ook Genesis 3 kwam op tafel.

God zei tegen Eva dat haar moeite tijdens de zwangerschap vermeerderd zou worden en dat zij met pijn kinderen zou baren.

Maar dat is toch geen opdracht om het jezelf zo zwaar mogelijk te maken? En wanneer je lichaam en geest aangeven: ho, stop! Moet je dan maar doorgaan?

Waarom zou een moeder geen rekening mogen houden met haar lichamelijke of psychische gezondheid?

En waren die twee kindjes die er al waren niet óók aan hun zorg toevertrouwd? Ze praatten er een flinke poos over 

De Herder en de zogenden

Ze besloten biddend hun eigen weg te gaan. Ze zouden zich niet laten leiden door de gezinsgrootte van anderen, maar samen verantwoordelijkheid nemen voor hun eigen gezin.

Toch bleef er iets knagen bij Anna. Zo'n naar gevoel van binnen... dat ze tekort­schoot als ze niet kon wat andere moeders wel konden. Waarom hadden die zoveel meer energie? Waarom leek het bij hen allemaal gemakkelijker te gaan?

De volgende dag las ze een stukje uit Jesaja 40. Het was gewoon aan de beurt.

‘Als een herder zal Hij Zijn kudde weiden: Hij zal de lammetjes in Zijn armen bijeenbrengen en in Zijn schoot dragen; de zogenden zal Hij zachtjes leiden.’ (Jesaja 40:11)

De zogenden. 

Ze zocht op wat dat betekende. Schapen die hun jongen voeden. Een herder kon met zijn kudde flink doorlopen, maar niet ieder dier hield dat tempo vol. Een schaap met jonge lammeren had extra zorg nodig en zo'n dier moest je niet opjagen.

En juist dát beeld gebruikt Jesaja om de HEERE te beschrijven. Het hoofdstuk gaat over de troost voor Israël, ontdekte ze. God vergeet Zijn volk niet. Dezelfde God Die de wateren met Zijn hand afmeet en de sterren bij hun naam roept, zorgt als een herder voor Zijn schapen.

Zo'n machtige HEER, en tegelijk zo lief en zorgzaam voor het kwetsbare. 

Anna las het vers opnieuw. De zogenden zal Hij zachtjes leiden.

„Weet je wat ik zo mooi vind?” zei ze later die dag tegen Peter. „De herder verwacht helemaal niet dat alle schapen even hard kunnen lopen.”

Anna dacht aan de andere moeders in de kerk. Aan de grote gezinnen. Aan vrouwen die zoveel leken aan te kunnen. „Ik ben gewoon niet zo sterk als zij,” zei ze.

„Nee,” antwoordde Peter. „Maar je hoeft ook niet te zijn zoals zij.”

Anna dacht nog eens naar Jesaja 40. De zogenden zal Hij zachtjes leiden.

„Zachtjes,” zei ze en ze glimlachte naar Peter.

„Dat had ik eigenlijk van die ouderling willen horen. Maar nu zei God het Zelf tegen me.”

Is Spreuken 14:1 een moederschapstekst?

 Ik dacht altijd dat Spreuken 14:1 een typische moederschapstekst was.

“Wijze vrouwen bouwen hun huis op, maar een die zeer dwaas is, breekt het met haar handen af.”
Spreuken 14:1

Dus: een wijze vrouw bouwt aan haar gezin, zorgt goed voor haar man en kinderen en maakt van haar huis een veilige plek. 

😎 Blijkt het helemaal geen moederschapstekst te zijn. 

Tenminste: niet in de eerste plaats. 

Er staat inderdaad wel vrouw. Maar er staat niet moeders. Ook niet getrouwde vrouwen. En “haar huis” hoeft in de Bijbel ook niet alleen haar man, kinderen en vier muren te betekenen. Kijk bijvoorbeeld eens naar Ruth 4:11. Daar zeggen de oudsten over Rachel en Lea: “die beiden het huis van Israël gebouwd hebben.”

Dat betekent natuurlijk niet dat Rachel en Lea samen een huis hebben staan metselen. Ze bouwden aan Israël. Aan familie, nageslacht en toekomst. Aan iets wat veel groter was dan hun eigen huishouden. Maar er is nog iets. En dat vond ik eigenlijk het leukst om te ontdekken.

Wijsheid is een vrouw

In Spreuken wordt Wijsheid zelf voorgesteld als een vrouw. Ze roept op straat: “De opperste Wijsheid roept luid op straat.” (Spreuken 1:20) In Spreuken 8 krijgt ze opnieuw uitgebreid het woord en roept ze mensen op om naar haar te luisteren.

In Spreuken 9 staat: “De opperste Wijsheid heeft Haar huis gebouwd.” (Spreuken 9:1) Heeej, dacht ik… daar hebben we weer een vrouw die een huis bouwt. Even verderop verschijnt haar tegenbeeld: “Vrouwe Dwaasheid is onrustig.” (Spreuken 9:13)

Door Spreuken heen worden Wijsheid en Dwaasheid dus als twee vrouwen tegenover elkaar gezet. De een bouwt op, de ander breekt af. Nu ik dit zie voelt Spreuken 14:1 voor mij veel minder als een losse moederschapstekst. Het lijkt meer aan te sluiten bij een groter thema dat door het hele boek heen loopt: Wijsheid bouwt. Dwaasheid breekt af.

Leren bouwen in plaats van afbreken

Dat betekent natuurlijk niet dat iedere wijze vrouw die we in Spreuken tegenkomen ineens “Vrouwe Wijsheid” zelf is. Ik zie het meer zo: Wijsheid wordt in het boek als vrouw voorgesteld, en mensen die naar die wijsheid luisteren, gaan zelf ook wijs leven. Ze leren bouwen in plaats van afbreken.

Hoe ziet die wijsheid er dan uit?

Aan het einde van het boek kom ik alweer een vrouw tegen. Dit keer wel heel concreet een vrouw met een man en een gezin. En wat staat er over haar? “Haar mond opent zij met wijsheid, en de Torah van chesed is op haar tong.” Spreuken 31:26

torah = onderricht, onderwijs, aanwijzing, instructie — niet alleen “wet”.
chesed = liefdevolle trouw, goedertierenheid, genadevolle goedheid, loyale liefde.

“Zij doet haar mond open met wijsheid,” betekent dat niet alleen dat deze vrouw verstandige dingen zegt. Haar woorden komen voort uit inzicht en onderscheidingsvermogen. Ze weet wat ze zegt, wanneer ze spreekt en hoe ze iets onder woorden brengt.

Best hooggegrepen. Ik linkte het aan de brief van Jakobus. Dat hij zegt: “Wie is wijs en verstandig onder u? Laat hij uit zijn goede levenswandel zijn werken laten zien.” Jakobus 3:13 

Dus toch voor moeders?

Natuurlijk kun je Spreuken 14:1 op moederschap toepassen. Een moeder kan met haar woorden en keuzes bouwen aan haar gezin. Of afbreken. Maar een vader trouwens ook. Iemand zonder partner of kinderen ook. Een gemeentelid ook. 

De tegenstelling die "Spreuken" in zijn geheel maakt is gewoon veel groter. Wijsheid tegenover Dwaasheid.

En als ik dan naar mezelf kijk?

Dan zie ik ups en downs. Momenten waarop ik denk: ja, dit was wijs en goed. Maar ook momenten waarop ik achteraf denk: ik had het zo anders moeten doen. En soms weet ik het gewoon niet. Wat bouwt op? Wat breekt af? Welke keuze is nu goed?

Is dat erg?

Ik denk het niet. Het is echt niet hopeloos. 

Als ik die wijsheid niet heb, hoef ik geen “wijze vrouw” te spelen maar ermee naar God gaan. “En als iemand van u in wijsheid tekortschiet, laat hij die dan vragen aan God.” Jakobus 1:5 ... en Die, zegt Jakobus erbij, overvloedig geeft en geen verwijten maakt.

💞 Heer, geef mij wijsheid om te bouwen en niet af te breken.

__

P.S. Ik bedoel niet dat je Spreuken 14:1 níét op huwelijk, gezin of moederschap mag toepassen. 😄 Ook binnen de Joodse uitleg wordt deze tekst namelijk verschillend gelezen.

Rashi (1040–1105), een van de bekendste Joodse Bijbeluitleggers, las hem ook een soort van letterlijk. Hij dacht bij de wijze vrouw aan de vrouw van On ben Pelet, die haar man ervan weerhield met Korach mee te gaan, en bij de dwaze vrouw aan Korachs vrouw, die haar man juist verder de verkeerde kant op duwde. Bij hem gaat het dus duidelijk ook over wat een vrouw binnen haar huwelijk kan opbouwen of afbreken.

Malbim (1809–1879), een invloedrijke Joodse Bijbeluitlegger, legt een andere nadruk. Hij schreef: “The author depicts Chachmah (wisdom) and folly as two women.” Hij ziet dus net als ik achter het vers de grotere tegenstelling tussen Wijsheid en Dwaasheid die door Spreuken heen loopt. De “wijze vrouwen” verbindt hij met mensen die wijsheid ontvangen en de vreze van de HEERE verstaan. 

Ik vind dat verschil juist mooi. Je kúnt Spreuken 14:1 heel concreet toepassen op een vrouw, haar huwelijk en haar gezin. Maar je hoeft de tekst daar niet toe te beperken.

ADHD, geloof en hyperfocus: als stoppen niet meer lukt

De zomer loopt nou echt ten einde en dit is voorlopig mijn laatste bericht over ADHD. 😊

In mijn vorige blog schreef ik over hoe moeilijk het met ADHD soms is om ergens aan te beginnen. Maar er is ook een andere kant: soms kun je juist niet meer stoppen.

Hyperfocus.

Wat is hyperfocus eigenlijk?

Hyperfocus is intens opgaan in iets dat je aandacht vastgrijpt. Zodra dat gebeurt, merk je minder van wat er om je heen gebeurt, verlies je het besef van tijd en wordt overschakelen naar iets anders steeds moeilijker.

En daar zijn die vier weer

In mijn vorige blog noemde ik 4 dingen waarop een ADHD-brein sterk kan reageren: nieuwheid, interesse, uitdaging en urgentie.

En bij sommige gelovigen kan Bijbelstudie ze zomaar alle vier aantikken.

Je ontdekt iets wat je nog nooit zag: nieuwheid. Een tekst raakt precies een onderwerp waar je mee bezig bent: interesse. Twee gedeelten lijken niet bij elkaar te passen en dat wil je oplossen: uitdaging. En als je er morgen iets mee wilt doen, komt urgentie er ook nog bij. Als die dingen samenkomen, kun je urenlang geconcentreerd zijn. 

Dat kan heerlijk zijn bij Bijbelstudie. Tot je merkt dat je al uren zit, moe bent en eigenlijk allang had willen stoppen. Of tot je geïrriteerd raakt omdat je moet koken, of omdat je man langsloopt en iets vraagt.

Hoe kom je dan uit zo'n hyperfocus bij Bijbelstudie? Ik vond voor mezelf een paar dingen die helpen.

4 tips om op tijd uit je hyperfocus te komen

1. Kies één ding om uit te zoeken. Bepaal voor je begint wat je vandaag wilt weten. Kom je onderweg andere interessante dingen tegen? Laat ze voor wat ze zijn. Je hoeft niet ieder zijpaadje in.
2. Bewaar iets leuks voor morgen. Ga niet door totdat je alles hebt uitgezocht. Stop terwijl er nog iets ligt waar je nieuwsgierig naar bent of zin in hebt. Dan ligt er morgen al iets leuks op je te wachten en is de drempel om weer te beginnen een stukje lager.
3. Let op je eerste ‘nog even’. Nog even deze tekst. Nog even dat woord opzoeken. Nog even één artikel. Dat is vaak het moment waarop je eigenlijk zou stoppen als je niet in een hyperfocus zat. Probeer juist dát moment te herkennen, in plaats van drie uur later.
4. Begin er gewoon niet aan. Weet je dat iets je gemakkelijk in hyperfocus trekt? Begin er dan niet aan als je maar twintig minuten hebt. Bewaar zo’n diepe Bijbelstudie voor een moment waarop er wél ruimte voor is.

En als je bij Bijbelstudie helemaal geen hyperfocus krijgt?

Ik heb deze blog toegespitst op Bijbelstudie, omdat ik daar zelf gemakkelijk helemaal in opga. Maar dat geldt natuurlijk niet voor iedereen met ADHD. Misschien krijg jij juist met moeite je aandacht bij het Bijbellezen en ontstaat hyperfocus bij heel andere dingen. Gebruik deze tips dan gewoon op de gebieden waar jij wél ergens zo in opgaat dat je moeilijk kunt stoppen.

___

Bronnen en verder lezen

ADDitude – Hyperfocus versus flow en hoe je weer overschakelt

ADDitude – Artikelen over hyperfocus bij ADHD

Onderzoek: Living “in the zone”: hyperfocus in adult ADHD

Onderzoek: Testing the relation between ADHD and hyperfocus experiences

PS Hyperfocus wordt vaak in verband gebracht met ADHD, maar is geen afzonderlijk diagnostisch criterium en komt ook voor bij mensen zonder ADHD. Onderzoek naar hyperfocus is nog beperkt en de precieze mechanismen zijn niet duidelijk. Nieuwheid, interesse, uitdaging en urgentie gebruik ik in deze blog als praktisch kader, niet als vier wetenschappelijk vastgestelde oorzaken van hyperfocus.

Wil je de andere berichten ook lezen? Je vindt ze allemaal terug via de tag ADHD bij Labels in de zijbalk.