Bijbelse Vrouw

dinsdag 23 september 2025

Loïs, waarom schrijf je niet vanuit het vrouwenperspectief?

Door: LOÏS TVERBERG

Ik ben een vrouw, en ik schrijf over de Bijbel.

Regelmatig krijg ik de vraag: “Waarom schrijf je niet meer vanuit het perspectief van vrouwen op de Bijbel?” Misschien verrast het je, maar jarenlang heb ik onderwerpen rond “vrouwenkwesties” bewust vermeden. Ik schreef boeken over de Joodse context van Jezus, over Hebreeuwse woorden en allerlei andere achtergrondinformatie bij de Bijbel — maar niet over dit ene thema waar veel lezers juist naar vragen.

Waarom niet?

Een boekenplank en een glimlach

Een paar jaar geleden kwam ik een blog tegen met de titel: “Waar zijn alle vrouwen? Wat mijn boekenplank zegt over de aanhoudende gevolgen van het patriarchaat.” De dominee die het schreef, liet een foto van zijn boekenplank zien en begon vervolgens zijn klaagzang.

Ik moest hard lachen. Want op zijn “jammerlijk patriarchale” boekenplank stonden drie boeken die ík geschreven of geredigeerd had.¹ Daarna volgde een lange lijst met vrouwelijke auteurs die hij wél aanbeveelde. Ironisch genoeg stond mijn naam daar niet bij.

Blijkbaar werd ik voor hem niet gezien als een “vrouwelijke auteur”, omdat ik mijn werk niet meng met een uitgesproken “vrouwelijk perspectief”.

Waarom ik dat bewust niet doe

Natuurlijk: als ik mijn boeken zou willen promoten, zou het me waarschijnlijk meer aandacht opleveren om deze kaart te spelen. Sommige vrouwelijke bloggers die dat wél deden, werden in één klap viraal. Maar ondanks die verleiding kies ik er niet voor. Ik laat me niet meeslepen in discussies op sociale media, zelfs niet als dat publiciteit oplevert.

Mijn achtergrond speelt mee

Mijn academische opleiding begon in het laboratorium. Ik promoveerde op de regulatie van een obscuur calciumhormoon: calcitonine. Niemand is geïnteresseerd in calcitonine vanuit een “vrouwelijk perspectief”.

In de wetenschap verwacht niemand een “mannelijk” of “vrouwelijk” perspectief op data. Het enige wat telt, is of je zorgvuldig en eerlijk beschrijft wat die data laten zien. Slechte onderzoekers laten zich leiden door hun stokpaardjes en dwingen hun resultaten in een vooraf bedacht verhaal.

En precies dat gebeurt vaak wanneer je Bijbelteksten benadert met een vooraf bepaalde agenda — bijvoorbeeld: “Wat zegt dit voor vrouwen?” Je wordt te verliefd op je eigen onderwerp.

Mijn overtuiging over de Bijbel

Ik geloof dat de Bijbel de stem draagt van een liefhebbende God die in de geschiedenis heeft gesproken, ook wanneer een “vrouwenperspectief” niet expliciet aanwezig is. Ik hoef niet overal teksten te zoeken die vrouwen direct aanspreken. Het belangrijkste is dat ik ontdek wat de tekst werkelijk zegt. Dáár moet ik trouw aan zijn.

Wanneer de oorspronkelijke boodschap helder wordt, straalt Gods liefde vanzelf door.

Soms ontmoet ik vrouwelijke auteurs die hier moeite mee lijken te hebben. Een enkeling klinkt zelfs alsof zij de Bijbel ziet als een lastige, ouderwetse tekst die zij moet corrigeren met haar eigen, modernere ideeën. Als iemand het vertrouwen verliest dat God door deze oude woorden heen spreekt, dan is dat uiteindelijk een pijnlijke en hopeloze positie.

3 tips voor beginnende vrouwelijke auteurs

Ik ontmoet steeds meer vrouwen die diep duiken in oude bronnen en Bijbelteksten, vrouwen met een scherp, onderzoekend hoofd. Aan hen wil ik iets meegeven:

Laat je niet opsluiten in ‘jouw vrouwenonderwerp’. Onderzoek ook thema’s die niet specifiek “vrouwelijk” zijn. Verbreed je terrein.
Leer meerdere gezichtspunten verkennen. Vermijd het om een ‘draai’ te geven aan een tekst die vooral jouw eigen punt moet ondersteunen.
Je bereikt juist méér lezers wanneer je eerlijk blijft. Ook mannelijke lezers luisteren sneller naar iemand die niet de indruk wekt dat er een verborgen agenda achter elke interpretatie zit.

We zijn allemaal moe van polarisatie. Daarom geloof ik dat de genderneutrale benadering die ik kies, waardevol kan zijn — juist nu.

¹ Op de boekenplank stonden Luisteren naar de taal van de Bijbel en de bijbehorende studiegids, en Nieuw licht op de moeilijke woorden van Jezus, dat ik samen met David Bivin schreef of redigeerde via het En-Gedi Resource Center.

Vrij vertaald (met toestemming)
© 2025 Aritha. Alle rechten voorbehouden.

vrijdag 19 september 2025

Het geloof van Rachab en Ruth

Door: LOÏS TVERBERG

Denk je dat vrouwen in de Bijbelse wereld nauwelijks keuzevrijheid hadden?
Dat zij, vergeleken met mannen, altijd achteraan stonden?

Het is een beeld dat we vaak herhalen... maar klopt het eigenlijk wel?

Op een verrassende manier hadden vrouwen in de Bijbel juist één bijzonder voordeel. Een onverwachte ruimte die verklaart waarom er zulke markante vrouwen opduiken in het Oude Testament: Ruth, de Moabitische, en Rachab, de prostituee uit Jericho. Ze waren niet eens Israëlitisch, en toch worden juist zij geprezen om hun geloof.

En in het Nieuwe Testament? Daar zien we hetzelfde patroon terug. Opvallend veel buitenlandse vrouwen sluiten zich aan bij de jonge gemeente. Wat maakte dat mogelijk?

Een oude wereld vol goden

In het Oude Nabije Oosten was je religie niet iets wat je zelf koos. Elke stam had zijn eigen goden, en als man was je gebonden aan de goden van je voorouders. Voor vrouwen lag dat anders: wanneer zij met iemand uit een andere stam trouwden, werd verwacht dat zij de goden van de familie van hun man gingen dienen.

Het geloof van Ruth

Juist daardoor was Ruth één van de weinigen in het Oude Testament die daadwerkelijk de ruimte had om van god te ‘wisselen’. Ze was Moabitisch, maar door haar huwelijk verbonden aan een Israëlische familie. Toen haar man stierf, rekende iedereen erop dat ze zou terugkeren naar haar eigen volk en haar eigen god. Maar Ruth deed iets radicaals: ze koos ervoor bij Naomi te blijven — en daarmee koos ze ook voor Naömi’s God.

“Waar u gaat, zal ik gaan… uw volk is mijn volk, en uw God is mijn God.” (Ruth 1:16)

We lezen die woorden vaak als pure familietrouw. Maar Joodse uitleggers horen er vooral een bewuste geloofskeuze in — de stap van een volmaakte proseliet. Misschien speelde er ook iets anders mee: de god van Moab, Kemosh, vroeg om kinderoffers. Het kan best dat Ruth juist daarom verlangde naar een andere God.

Het geloof van Rachab

Ook Rachab, de prostituee uit Jericho, koos voor de God van Israël. Zij verborg de verspieders omdat ze besefte dat deze God niet slechts één volk, maar de hele schepping regeerde:

“De HEER, uw God, is God in de hemel boven en op de aarde beneden.” (Jozua 2:10–11)

Misschien had Rachab deze vrijheid juist omdat zij, als uitgesloten vrouw, niet vastzat aan de religieuze verwachtingen van haar stam. Aan de rand van de samenleving keek niemand naar haar om. En precies daar, in die marge, maakte ze een geloofskeuze die de geschiedenis binnenging.

Ironisch genoeg waren het dus vaak vrouwen zonder status, weduwen, verstoten vrouwen, vrouwen zonder perspectief, die de ruimte hadden om te kiezen voor de God van Israël.

In het Nieuwe Testament

Ook in de eerste gemeenten valt iets op: veel van de eerste heidense gelovigen waren vrouwen. Zij hadden meer ruimte om te luisteren, te leren en zich af te keren van de goden van hun familie. Hun mannen waren doorgaans veel strakker gebonden aan de religieuze tradities van hun voorouders.

Maar met Christus veranderde alles. Door zijn dood en opstanding had Hij de machten en de ‘goden’ die de wereld beheersten, ontwapend. Voor het eerst werd het geloof niet beperkt tot Israël — alle mensen werden geroepen om zich te keren tot de ene ware God.

Paulus zegt het scherp tegen de Atheners: God heeft de tijden van onwetendheid overzien, maar nu roept Hij alle mensen op tot bekering, omdat Hij een dag vastgesteld heeft waarop Hij rechtvaardig zal oordelen (Handelingen 17:29–31).

PS Ruth wordt in de Joodse traditie vaak gezien als het voorbeeld van een volmaakte proseliet. Ook Rachab wordt zowel in het Nieuwe Testament (Jakobus 2:25; Hebreeën 11:31) als in vroegrabbijnse literatuur beschreven als een vrouw die door haar geloof tot Israël toetrad. Zie onder meer Leila Bronner, From Eve to Esther: Rabbinic Reconstructions of Biblical Women (Louisville, Kentucky: Westminster John Knox Press, 1994), 148–150.

Naschrift: Ik noem dit ‘voordeel’ met een knipoog, want écht voordelig was het niet. Het laat alleen zien hoe het toen ging: men verwachtte dat vrouwen bij hun huwelijk de godsdienst van hun man zouden overnemen. Daarom trouwden Israëlitische mannen soms met buitenlandse vrouwen. Maar veel van die vrouwen hielden vast aan hun eigen goden. Zo kwamen gebruiken in Israël terecht zoals het ‘wenen om Tammuz’ (Ezechiël 8:14) en het brengen van offers aan de ‘Koningin van de Hemel’ (Jeremia 7:18). Denk aan de vrouwen van Salomo en aan Izebel — zij brachten Israël juist in de richting van vreemde goden.

Vrij vertaald (met toestemming)
© 2025 Aritha. Alle rechten voorbehouden.

maandag 8 september 2025

De verleiding van vrome vrouwelijkheid

Ik houd van Instagram-accounts waar mooie dingen worden geëtaleerd. Bijvoorbeeld een houten tafel met bloem eroverheen. Brood dat wordt gekneed. Een rustige ochtend met thee en een boek op schoot. Het eenvoudige, zachte leven. Daar geniet ik van.

Deze week kwam ik weer zo’n account tegen. Engelstalig.
Warme kleuren.
Kaarslicht.
Zelfgebakken brood.
En lange jurken… vooral lange jurken, van die speciale.

Maar hoe meer ik keek, las en luisterde... hoe meer ik schrok.

Niet omdat het lelijk was, integendeel.
Het was prachtig.
En toch ook weer niet

De boodschap achter het beeld

In haar reels vertelde ze dat haar lichaam zich anders ging gedragen zodra ze lange jurken droeg.
Dat haar bewegingen zachter werden.
Dat ze zich waardevoller voelde
👉 dat jurken zelfs haar inwendige karakter versterkten
👉 dat dát haar dichter bij God bracht.

Ook het interieur van haar huis moest zacht en vrouwelijk zijn:
“De atmosfeer van de woning weerspiegelt dan het karakter van de vrouw.”

En ineens voelde ik me niet meer zo blij met dit account

Want hier verschoof iets.

🎯 Niet Christus vernieuwde haar, het leek of haar lifestyle dat deed. Haar lange jurken, het eten wat ze maakte, haar houding naar haar man toe.

Haar boodschap :

“Vrouwelijkheid maakt mij heiliger.”
“Mijn huiselijkheid weerspiegelt mijn geestelijk niveau.”
“Mijn uitstraling bepaalt mijn karakter.”

Dat klinkt vroom.
Maar het komt uit dezelfde bron als waar een ongelovige uit put:

🟥 mijn identiteit wordt door mezelf vormgegeven
🟥 ik word waardevol door hoe ik eruitzie
🟥 de buitenkant bepaalt de binnenkant

Dat is geen Evangelie.
Dat is esthetisch moralisme.

💗 Ook bescheidenheid kan 'verleiden'

Bekering verandert je kledingkeuzes. Dat klopt; want de Geest leert je eerbaar leven. Maar bescheidenheid kan ook een nieuwe vorm van zichtbaarheid worden:

niet “kijk naar mijn lichaam”
maar “kijk hoe bescheiden en vrouwelijk ik ben”
hoe netjes, mooi en opgeruimd mijn huis is
hoe Goed Ik Het Doe (naar mijn man en naar de maatschappij toe)

Een lange jurk trekt misschien minder lichamelijke aandacht,
maar wél een ander soort aandacht: signaal-aandacht.

Niet: “kijk naar mijn lichaam”,
maar: “kijk naar mijn bescheidenheid, mijn vrouwelijkheid, mijn orde, mijn deugd.”

Het is aandacht die voortkomt uit de boodschap die je kleding en levensstijl uitzendenl; moreel, cultureel, identiteitsgericht. Mensen reageren op het signaal: zij hoort blijkbaar bij díe groep, díe waarden, díe norm van vrouwelijkheid.

Het draait nog steeds om:

Zie mij. Met mijn jurk. Met mijn stijl. Met mijn vrouwelijkheid.

📌 De kern van het bijbelse getuigenis is precies het tegenovergestelde

Niet ik in het middelpunt.
Maar Christus.

Onze identiteit ligt niet in:

onze vrouwelijkheid,
de ‘aantrekkelijke atmosfeer’ in ons huis

... maar alleen in Hem die ons gekocht heeft. ✝️

Hij verandert ons hart.
En van binnenuit verandert dan óók hoe we leven en hoe we ons kleden.
Maar nooit andersom.

Lees ook: Wat draag je als je Hem liefhebt?

✨ Wat ik wil onthouden

Ik wil kleding dragen en een thuis koesteren
dat Christus zichtbaar maakt,
niet mijzelf.

Huiselijkheid kan mooi zijn.

Jurken ook. Maar mijn redding, mijn waarde én de vrucht van de Geest in mijn leven
komen niet voort uit een mooie jurk waardoor ik mij dichter bij God voel,
niet uit thee inschenken bij kaarslicht,
niet uit was ophangen in het zonnetje,
niet uit zelf brood bakken,
en ook niet uit onderdanig zijn aan mijn man.

Alles wat werkelijk leven geeft, groeit alleen uit Christus, niet uit mijn lifestyle.
Maar uit Gods kostbare genade.

---

3 verdiepingsvragen:

1️⃣ Wat wil jij dat mensen zien aan jouw leven?
Jou, je huis, of Christus? Of een combinatie?

2️⃣ Wanneer merk jij dat mooie dingen (huiselijkheid, kleding) te belangrijk worden?
Hoe herken jij dat bij jezelf? Heb je tips om een gezond evenwicht te houden?

3️⃣ Hoe kun je genieten van esthetiek zonder dat het je identiteit wordt?
Wat helpt jou om die balans te bewaren?

👉 Lees al mijn berichten over de tradwife-trend.

vrijdag 22 augustus 2025

Medelijden met je imperfecte partner

Door: Seth Postell (ONE FOR ISRAEL)

“En de HEERE zei tegen mij: Ga nog eens de liefde bewijzen aan een vrouw die bemind wordt door een ander, maar toch overspel pleegt, zoals de HEERE de Israëlieten liefheeft, hoewel zij zich tot andere goden wenden en rozijnenkoeken* liefhebben” (Hos. 3:1).

God vraagt ons niet, zoals Hosea, om met een prostituee te trouwen. Maar één ding blijft: onze keus is altijd beperkt tot mensen die diep gebroken en onvolmaakt zijn. Trouwen betekent dat je je verbindt aan iemand die je zal kwetsen, teleurstellen en soms de verleiding oproept om elders een “betere zondaar” te zoeken. Toch is het huwelijk juist bedoeld om te laten zien dat het evangelie werkelijk de kracht van God is — niet alleen tot behoud, maar ook voor relaties met gevallen mensen in een gevallen wereld.

Hosea moest een vrouw liefhebben “zoals de HEERE de Israëlieten liefheeft, hoewel zij zich tot andere goden wenden.” In de woorden van het Nieuwe Testament: “Wij hebben Hem lief, omdat Hij ons eerst liefgehad heeft” (1 Joh. 4:19).

En wanneer wij de neiging hebben onze echtgenoot emotioneel te straffen omdat hij of zij niet een ‘betere zondaar’ is zoals wijzelf, laten we dan denken aan de gelijkenis van de onbarmhartige slaaf. Daar klinkt de stem van de Koning: “Had ook jij geen medelijden moeten hebben met je medeslaaf, zoals ook ík medelijden met jou had?” (Matt. 18:33).

vrijdag 8 augustus 2025

Alleen liefde bouwt een thuis

Door: Seth Postell (ONE FOR ISRAEL)

“Toen stuurde hij brieven naar alle gewesten van het koninkrijk, naar elk gewest in zijn eigen schrift en naar elk volk in zijn eigen taal, dat iedere man heer zou zijn in zijn eigen huis, en dat men spreken zou in de taal van zijn volk” (Esther 1:22).

Als deze wet de doodstraf had meegebracht, dan zouden alle vooraanstaande mannen in het boek, inclusief de koning zelf, zijn terechtgesteld… en opgehangen. Koningin Esther verschijnt immers telkens bij de koning, tegen de wet in en wanneer zij maar wil (Est. 4:11; 5:2; 8:4). De koning en Haman haasten zich om het “woord van Esther” te gehoorzamen (Est. 5:5). Haman, “de grote,” heer over alle vorsten bij de poort van de stad (Est. 3:1-2), volgt thuis ieder woord van zijn vrouw Zeresh (Est. 5:14).

Zó ziet de werkelijkheid eruit wanneer we proberen onze echtgenoten te overheersen met wetten, of die nu van God of van mensen zijn. Hoe gemakkelijk gebruiken we Gods Woord als wapen: om onze vrouwen tot onderdanigheid te dwingen (Ef. 5:22), of om onze mannen te verplichten ons lief te hebben “zoals Christus de gemeente heeft liefgehad” (Ef. 5:24). Wanneer gelovigen de wet in het gezicht van hun echtgenoot slingeren, is dat even belachelijk als verdrietig — misschien wel dubbel zo verdrietig.

God bedoelde het huwelijk als een partnerschap, een gezamenlijke onderneming: twee heel verschillende mensen, met uiteenlopende gaven en karakters, samengevoegd om samen God te verheerlijken.

En de enige manier waarop dat kan slagen, is niet door onze echtgenoten steeds weer te herinneren aan Gods wet voor hén, maar door onszelf steeds weer te herinneren aan Gods liefde voor óns! De wet kan ons misschien een “goed functionerend” huis opleveren, maar alleen de liefde bouwt een thuis.

“Al zou ik de talen van mensen en van engelen spreken, maar ik had de liefde niet, dan zou ik klinkend koper of een schallende cimbaal zijn” (1 Kor. 13:1).

Lees ook de andere blogs van: One For Israel

maandag 21 juli 2025

Wat was het ‘goede deel’ dat Maria koos

Door: LOÏS TVERBERG

Het verhaal van Maria van Bethanië sprak al zoveel vrouwen aan! Lees het in: Lukas 10:38–42. Maria wilde bij Jezus zitten en van Hem leren, ondanks de dringende herinneringen van Martha dat er nog een lange lijst huishoudelijke taken op haar lag te wachten.

En ondanks Martha’s protest koos Jezus haar kant.

Aan de voeten van de Meester

In de tekst staat dat Maria “aan de voeten van de Heere zat” — een uitdrukking die in die tijd betekende dat je als leerling bij een rabbi studeerde. In Handelingen 22:3 gebruikt Paulus dezelfde uitdrukking wanneer hij trots vertelt over zijn opleiding “aan de voeten van Gamaliël.”

Het gaat er dus niet om dat Maria uit onderdanigheid op de grond ging zitten. Ze plaatste zichzelf — met durf — in Jezus’ binnenste kring van leerlingen, in elk geval voor die avond.

Wat betekent “het goede deel”?

Onlangs ontdekte ik dat de Joodse context ook meer inzicht geeft in de woorden van Jezus in dit gedeelte. Ik heb me verdiept in vers 42. De wat vreemde formulering heeft vertalers altijd voor raadsels gesteld. Letterlijk luidt de Griekse tekst:

“Maria heeft het goede deel (agathēn merida) uitgekozen, dat niet van haar zal worden afgenomen.” HSV en SV zeggen het dus goed

Meestal wordt dit vertaald als: “Maria heeft het beste gekozen.” Natuurlijk was haar toewijding beter dan Martha’s bezorgde afleiding. Maar er gebeurt iets interessanters. De Griekse tekst zegt niet alleen dat Maria een “betere keuze” maakte. Er staat letterlijk dat zij “het goede deel” heeft gekozen — een uitdrukking die in Joodse kring specifiek gebruikt werd als het ging over de waarde van Thora-studie.

Een erfdeel in de Thora

Het Griekse woord merida komt waarschijnlijk overeen met het Hebreeuwse chelek, wat betekent: ‘deel’, ‘aandeel’, ‘lot’ of ‘erfdeel’. Het wordt vaak gebruikt voor het deel dat iemand toekomt, soms letterlijk als erfenis, soms als een metafoor voor iemands levensweg.

Deze term komt ook terug in Joodse teksten in een vergelijkbare context. Wanneer mensen zich verzamelden om te studeren, was het gebruikelijk om vooraf te bidden: “Ten chelkenu b’toratekha” — “Geef ons ons deel in Uw Thora.” Na afloop bedankte men God voor zijn ‘deel’ in het leven, juist omdat men de kans had gekregen om de Schrift te bestuderen.

Luister maar naar hoe een vroege rabbi (1e–2e eeuw na Christus) bad wanneer hij het leerhuis verliet:

“Ik dank U, Heere mijn God, God van mijn vaderen, dat U mijn deel hebt gesteld onder hen die in het leerhuis en in de synagogen zitten, en niet onder hen die in de theaters en circussen zitten.” (Jeruzalemse Talmoed, Berachot 4:2)

Voor deze rabbi was het overdenken van de Schriften het ware leven. Hij hoorde bij de bevoorrechten die mochten blijven bij de woorden van de levende God. Een andere rabbi zei het zo:

“Keer het om en keer het om, want alles zit erin. Denk erover na, word oud en versleten met het Woord, en wijk er niet van af, want je hebt geen beter deel dan dit.” (Mishna, Avot 5:2)

Het beste dat het leven te bieden heeft

Er is geen beter deel in het leven dan het leren van de Schriften. Om te peinzen over hun diepe inzichten, te rusten in Gods wijsheid — er is eenvoudigweg niets dat daaraan kan tippen.

Dit was het “goede deel” dat Maria koos: het leren van Gods Woord. En niet alleen dat — zij had ook nog eens de grootste rabbi aller tijden gevonden om haar te onderwijzen. Maria had het allerbeste gevonden dat het leven te bieden heeft. En Jezus zou niet toestaan dat het haar werd afgenomen.

Lois Tverberg

---

Wat ik dacht

Wat als dit geen les is over prioriteiten of stille tijd,
maar een moment waarin het Koninkrijk zichtbaar wordt?
In een vrouw die als leerling aan de voeten van haar Messias zit.
Omdat ze weet bij wie ze moet zijn. Hij is het! (Genesis 49:8)

En Hij stuurt haar niet weg.
Niet nu. Niet straks.
Nooit, nooit.

“Alles wat de Vader Mij geeft, zal tot Mij komen,
en wie tot Mij komt, zal Ik nooit, nooit uitwerpen.”

(Johannes 6:37)

✧ 3 vragen:

Wat raakt jou het meest in hoe Jezus Maria daar laat zitten — in Zijn aanwezigheid?
Als het goede deel niet een taak is, maar een Persoon, wat betekent dat voor jouw manier van luisteren, lezen, leven?
Welke woorden van Jezus ben jij misschien gaan lezen als ‘moeten’, terwijl Hij ze sprak als uitnodiging tot nabijheid?

zaterdag 19 juli 2025

Noemde Adam de vrouw zijn bezit?

Een preekzin bleef bij me hangen. Adam tegen Eva: “Je bent helemaal mijn bezit.” Klonk het vertrouwd? Ja. Maar klopte het ook?

Ik hoorde een uitleg over Adam en de vrouw uit Genesis 2, en bleef ermee rondlopen. Hieronder deel ik het citaat:

"Wanneer Adam ontwaakt, gaat hij eigenlijk gewoon verder met wat hij eerder deed: namen geven. Maar deze keer is het anders. Hij zegt: ‘Deze is ditmaal been van mijn beenderen, vlees van mijn vlees.’ Als een lofzang op Gods schepping roept hij het uit: ‘Maninne!’ Wij spreken vaak over Adam en Eva, en ook het Nieuwe Testament noemt haar zo. Maar als je goed leest, had zij op de dag van de schepping nog niet de naam Eva — het was Adam en ‘Maninne’. En dan klinkt het: ‘Je bent helemaal van mij. Je bent helemaal mijn bezit.’ Dat klinkt voor onze westerse oren misschien wat vreemd, maar als je dit in Afrika* preekt, begrijpen mensen het makkelijker. Daar wordt nog vaak geleerd dat de vrouw het bezit is van de man. En juist daarin zit iets moois: dat de man er dan ook volledig voor de vrouw is. Het heeft niet de negatieve lading die wij er soms aan geven. Denk ook maar aan Zondag 1 van de Heidelbergse Catechismus: dat wij het eigendom zijn van Jezus Christus. Volledig Zijn bezit. Dat is iets prachtigs. Zo ook hier."

Mooi gezegd, maar theologisch onhoudbaar

De voorganger bedoelde het niet kleinerend. Integendeel, ik vermoed dat hij juist wilde voorkomen dat mensen de vrouw zien als ondergeschikt hulpje. Door te zeggen: "Je bent helemaal van mij," probeerde hij iets moois te laten zien — een diepe, toegewijde eenheid. En hij verbond dat met het beeld uit Zondag 1: dat wij het eigendom zijn van Christus.

Wat is uw enige troost, beide in het leven en sterven?
Antwoord:

Dat ik met lichaam en ziel,
beide in het leven en in het sterven,
niet mijn,
maar mijns getrouwen Zaligmakers Jezus Christus eigen ben;
die met Zijn dierbaar bloed
voor al mijn zonden volkomenlijk betaald heeft,
en mij uit alle heerschappij des duivels verlost heeft,
en alzo bewaart,
dat zonder den wil mijns hemelse Vader
geen haar van mijn hoofd vallen kan;
ja ook, dat mij alle ding tot mijn zaligheid dienen moet.

👇 Maar juist daar gaat het theologisch mis.

Eisegese in plaats van exegese

Dit is wat theologen eisegese noemen: je leest iets in de tekst dat er niet staat. De woorden "je bent van mij, je bent mijn bezit" komen níet uit de mond van Adam. Ze komen uit een latere gedachtegang die met terugwerkende kracht wordt teruggelegd op de schepping. Alsof het scheppingsverhaal al vooruitwijst naar Christus en de gemeente, en daar dan eigendomstaal bij hoort.

Maar de Bijbel zelf doet dat niet. Natuurlijk is het huwelijk in Efeze 5 een beeld van de liefde van Christus voor Zijn gemeente. Maar het is niet eerlijk — en ook niet veilig — om dat beeld met terugwerkende kracht op Genesis 2 te leggen. Want Adam is geen Messias. Hij gaf zijn leven niet. Hij kocht zijn vrouw niet vrij. Hij reinigde haar niet van zonden. En zij is geen gevallen bruid die hij moest redden.

Dat alles komt pas véél later, wanneer Jezus komt, het Lam van God, en zichzelf overgeeft uit liefde (Efeze 5:25-27).

Wat Adam wél zegt

Adam zegt:

"Deze is ditmaal been van mijn beenderen, vlees van mijn vlees. Deze zal 'isha' genoemd worden, omdat zij uit 'ish' genomen is." (Genesis 2:23)

De Hebreeuwse woordspeling is krachtig en veelzeggend: 'ish' (man) en 'isha' (vrouw) klinken als verwante termen. Zoals 'adam' uit 'adamah' (aarde) genomen is, zo is zij uit hem genomen.

Geen bezit. Wel verwondering.

Ik ben van mijn geliefde – en hij van mij

In het Hooglied klinken wel woorden die lijken op wat de dominee zei. Het is een tekst waar wederkerige liefde in door klinkt. Ik noem een vers dat geliefd is bij het Joodse volk:

"Ani le dodi ve dodi li" – Ik ben van mijn geliefde en mijn geliefde is van mij (Hooglied 6:3)

Dat lijkt misschien op "je bent van mij", maar toch is wezenlijk anders. Want hier spreekt een wederkerige verbondsliefde: ik geef mijzelf aan jou, en jij aan mij.

Lees over: I am for my Beloved and my Beloved is for me

Eén worden: het hart van Gods verlangen

In het Messiaans-Joodse denken is eenheid geen abstract idee, maar een tastbare realiteit die voortkomt uit Gods verbondsliefde. De Bijbel begint met de eenwording van man en vrouw in de hof, en eindigt met de bruiloft van het Lam (Openbaring 19). Het begint met het 'één vlees' worden, en eindigt in het 'één zijn' met God.

De kracht van echad zit niet in versmelting, maar in verbondenheid. In het samengaan van twee die nog steeds verschillend zijn, maar samen één worden door liefde.

God verlangt ernaar dat wij met Hem verbonden zijn in liefde, zoals Hij Zelf één is: Vader, Zoon en Geest — een eenheid in zelfopofferende liefde. Jezus bidt daar vóór Zijn lijden om:

"En Ik bid… opdat zij allen één zullen zijn, zoals U, Vader, in Mij, en Ik in U… opdat zij volmaakt één zullen zijn." (Johannes 17:21–23)

Dat gaat over verbondenheid — wederzijdse "inwoning", in liefde, waarheid en trouw. De Shema, het geloofsbelijdenis van Israël, bevestigt die eenheid:

"Hoor, Israël: de HEERE is onze God, de HEERE is Eén!" (Deuteronomium 6:4)

Het woord 'één' — echad — betekent niet enkelvoud, maar samengestelde eenheid. Zoals man en vrouw 'één vlees' worden, zoals Jood en heiden in de Messias 'één nieuwe mens' worden:

"Want Hij is onze vrede, Die beiden één gemaakt heeft… opdat Hij die twee in Zichzelf tot één nieuwe mens zou scheppen." (Efeze 2:14–15)

Die eenheid is niet geforceerd of bezitterig, maar geworteld in liefde. Zoals in het Hooglied klinkt:

"Ani le dodi, ve dodi li" — Ik ben van mijn Geliefde, en mijn Geliefde is van mij. (Hooglied 6:3)

Dat is geen menselijke claim, maar een heilige wederkerigheid. Een echo van Gods verlangen om Zijn volk tot Zich te trekken, opdat Hij in hen zal wonen, en zij in Hem (Leviticus 26:11–12, Johannes 14:23).

Werkelijke eenheid — in het huwelijk, in de gemeente, met God — is geen bezitskwestie, maar een liefdesverbond.

Het huwelijk als wegwijzer naar Gods liefde

Het huwelijk is bedoeld als symbool van Gods zelfopofferende liefde: Vader, Zoon en Geest zijn één, volledig verenigd in liefde. Zo verlangt God ook naar eenheid met ons, en onder ons. Zoals in het Hooglied wordt gezegd:

"Kom, mijn geliefde!" (Hooglied 7:11)

Dat is geen eigendomsroep. Het is een uitnodiging. Een verlangen naar overgave aan elkaar — wederzijds, in liefde. Jezus zegt:

"Niemand heeft een grotere liefde dan deze, namelijk dat iemand zijn leven geeft voor zijn vrienden." (Johannes 15:13)

Wanneer man en vrouw elkaar zo tegemoetkomen, weerspiegelen ze iets van Gods diepste bedoeling.

Lees deze oudere blog daarover: De kracht van één

Adem van verwondering

Wat Adam zag, was herkenning: isha uit ish. In Eden klonk de eerste liefdesverklaring niet als een bezit, maar als een adem van verwondering.

Echt één worden betekent: ik ben van jou, en jij bent van mij. Als wederzijdse toewijding.

---

* De opmerking dat dit in Afrika "beter te begrijpen" zou zijn, is te simpel. In sommige culturen wordt de vrouw via een bruidsschat gezien als deel van de familie, soms met bezit-achtige trekjes. Maar er zijn óók plekken waar vrouwen juist sterk staan, zoals marktvrouwen in West-Afrika of de koningin-moeder in Ghana. Sommige kerken, zoals de Ethiopische Mekane Yesus Kerk, benadrukken dat Bijbelse liefde geen bezit is, maar wederzijdse toewijding. In matrilineaire culturen (zoals bij de Chewa of Bemba) gaat de man zelfs bij de familie van zijn vrouw wonen. Dat laat zien hoe verschillend 'rollen' en 'bezit' kunnen worden ingevuld.